بیحسی لب بعد از جراحی دندان عقل؛ چرا و تا کی؟
در جراحی دندان عقلی که کنار عصب فک است، احتمال بیحسی موقت لب همیشه هست. اینجا گفتهایم چرا پیش میآید، معمولاً چقدر طول میکشد و برای بهبودش چه میکنیم.
نوشته و بازبینیشده توسط
دکتر نرگس مطلوبیمتخصص جراحی دهان، فک و صورت، استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی
بورد تخصصی جراحی فک و صورت، دانشگاه علوم پزشکی تهران
آخرین بازبینی علمی: ۱۴ شهریور ۱۴۰۵
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و مشاوره حضوری نیست. انتخاب روش درمان به شرایط اختصاصی هر بیمار بستگی دارد.
اگر بعد از جراحی دندان عقل، لب یا چانهتان بیحس شده، این مطلب برای شماست. و اگر هنوز عمل نکردهاید، دانستنش قبل از عمل مهمتر است.
چرا این اتفاق میافتد؟
عصب حسی فک پایین، که اسم پزشکیاش عصب آلوئولار تحتانی (inferior alveolar nerve) است، از داخل استخوان فک رد میشود و حس لب و چانه را میآورد. این عصب حرکتی نیست، یعنی به عضلات صورت کاری ندارد؛ فقط حس را منتقل میکند.
در بعضی افراد دندان عقل درست کنار این عصب قرار میگیرد. در چنین حالتی، فشار یا آسیب به عصب سر عمل میتواند باعث بیحسی لب شود.
احتمال بیحسی موقت لب در این جراحی همیشه هست. این را باید قبل از عمل و شفاف گفت، نه بعدش.
از قبل چطور معلوم میشود که ریسک هست؟
عکس رادیوگرافی معمولی دوبعدی است و فقط نشان میدهد تصویر ریشه و مسیر عصب روی هم افتاده. این رویهمافتادگی لزوماً یعنی تماس واقعی نیست.
اگر دندان خیلی عمیق نهفته باشد، اسکن سهبعدی (CBCT) لازم است. این اسکن سه چیز را روشن میکند: فاصله واقعی ریشه تا عصب، اینکه عصب از کدام طرف ریشه رد شده، و شکل و تعداد ریشهها. تکنیک جراحی را بر همین اساس انتخاب میکنیم.
اگر پیش بیاید، چقدر طول میکشد؟
اگر پیش بیاید، بیحسی معمولاً حدود شش ماه طول میکشد. برنامه پیگیری این است:
- ماه اول: دارو درمانی
- بعد از آن: لیزر کمتوان دیود در مطب
لیزر کمتوان (low-level laser) لیزری است که بافت را نمیبرد و نمیسوزاند. باعث میشود پایانههای عصبی درد مسدود شوند، سلولها برای ترمیم عصب آسیبدیده فعال شوند و خونرسانی ناحیه بهتر شود. برنامه معمولش هفتهای یک جلسه نیمساعته تا حداکثر ده جلسه است.
چه چیزی ریسک را کم میکند؟
سه کار بیشترین اثر را دارند:
- اسکن سهبعدی قبل از عمل، وقتی دندان عمیق نهفته است
- تکنیک درست جراحی، از جمله تقسیم کردن دندان به چند تکه تا فشار روی ناحیه عصب کم شود
- کرونکتومی، وقتی ریشه عمیقاً به عصب چسبیده. در مطلب کرونکتومی (Coronectomy) چیست؟ توضیح دادهایم
با تکنیک درست، دارو درمانی و لیزر، این وضعیت قابل پیشگیری و قابل درمان است.
بیحسی چه چیزی را درگیر میکند؟
این عصب فقط حس را منتقل میکند و به عضلات صورت ربطی ندارد. پس بیحسیاش باعث افتادگی صورت یا اختلال در حرکت لب نمیشود.
چیزی که بیمار تجربه میکند کم شدن یا تغییر حس در لب پایین و چانه است، گاهی به شکل گزگز یا کرختی. این را با فلج عصب صورت اشتباه میگیرند، که موضوع کاملاً دیگری است.
چه چیزی بیحسی به حساب نمیآید؟
در ساعات اول بعد از عمل، بیحسی ناشی از خود داروی بیحسی هنوز هست و طبیعی است. چیزی که باید جدی بگیرید باقی ماندن بیحسی لب تا روز بعد از جراحی است.
کِی فوری تماس بگیرید؟
- بیشتر شدن ورم و درد بعد از سه روز
- خونریزی فعال بعد از جراحی
- باقی ماندن بیحسی لب تا روز بعد
میشود دندان عقل را نکشید؟
در بعضی شرایط بله. بالای ۳۵ سال، اگر دندان عقل کاملاً نهفته باشد و هیچ علامتی ندهد، توصیه میکنیم بماند و تحت نظر باشد.
ولی نبودن درد همیشه یعنی نبودن مشکل نیست. بعضی دندانهای عقل نهفته بدون علامت باعث تحلیل استخوان یا آسیب به دندان بغلی میشوند. بعد از معاینه تصمیم میگیریم.
جمعبندی
بیحسی لب پیامد شناختهشده جراحی دندان عقلِ نزدیک عصب است و احتمالش همیشه هست. اگر پیش بیاید معمولاً حدود شش ماه طول میکشد و با دارو و بعد لیزر کمتوان پیگیری میشود.
مهمترین کاری که از شما برمیآید این است که قبل از عمل بپرسید: برای من بررسی سهبعدی لازم است؟
شرح کامل آن در صفحه جراحی دندان عقل روی عصب فک آمده.
سوالات متداول
بیحسی روی حرف زدن و غذا خوردن اثر میگذارد؟
حرکت لب مختل نمیشود، ولی کم شدن حس ممکن است باعث شود متوجه ریختن مایعات یا گاز گرفتن لبتان نشوید. در این دوره حواستان باشد.
کِی نگران شوم؟
باقی ماندن بیحسی لب تا روز بعد از جراحی را حتماً بگویید. بیحسی ساعات اول از خود داروی بیحسی است و طبیعی است.
لیزر از کِی شروع میشود؟
ماه اول با دارو پیش میرویم و بعد از آن لیزر کمتوان دیود را در مطب شروع میکنیم. معمولاً هفتهای یک جلسه نیمساعته تا حداکثر ده جلسه.
بیحسی همیشگی میشود؟
اگر پیش بیاید معمولاً حدود شش ماه طول میکشد. هیچ جراحی نمیتواند این پیشامد را کاملاً منتفی کند و برای همین بررسی قبل از عمل اهمیت دارد.
چطور ریسک را کم کنم؟
مهمترین کار این است که بپرسید آیا برای شما اسکن سهبعدی لازم است. اگر دندان عمیق نهفته باشد، جواب معمولاً بله است.
مطالب مرتبط
برای مشاوره تخصصی و تعیین طرح درمان مناسب، با ما در تماس باشید.
درخواست نوبت