کرونکتومی (Coronectomy) چیست؟ وقتی ریشه دندان عقل روی عصب است
وقتی ریشه دندان عقل چسبیده به عصب فک است، درآوردن کاملش ریسک بالایی دارد. کرونکتومی یعنی فقط تاج دندان را برداریم و ریشه را سر جایش بگذاریم.
نوشته و بازبینیشده توسط
دکتر نرگس مطلوبیمتخصص جراحی دهان، فک و صورت، استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی
بورد تخصصی جراحی فک و صورت، دانشگاه علوم پزشکی تهران
آخرین بازبینی علمی: ۱۴ شهریور ۱۴۰۵
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و مشاوره حضوری نیست. انتخاب روش درمان به شرایط اختصاصی هر بیمار بستگی دارد.
وقتی ریشه دندان عقل درست روی عصب حسی فک پایین نشسته باشد، جراح با یک انتخاب سخت روبهروست: درآوردن کامل دندان ممکن است به عصب آسیب بزند، و رها کردن دندان هم مشکل را حل نمیکند.
کرونکتومی راهحل همین وضعیت است.
کرونکتومی یعنی چه؟
کرونکتومی (Coronectomy) یعنی فقط تاج دندان را درمیآوریم و ریشه را سر جایش میگذاریم. تاج همان بخشی است که در دهان دیده میشود و ریشه، بخشی که داخل استخوان است.
منطقش ساده است: مشکلی که دندان عقل میسازد، مثل پوسیدگی، التهاب لثه دورش یا فشار به دندان بغلی، تقریباً همیشه از تاج میآید نه از ریشه. با برداشتن تاج، منبع مشکل برداشته میشود، و با گذاشتن ریشه، ناحیه عصب دستنخورده میماند.
همین کار جلوی آسیب عصبی را میگیرد.
کِی این روش را انتخاب میکنیم؟
کرونکتومی روش پیشفرض نیست. فقط در شرایط مشخصی مطرح میشود:
- ریشه عمیقاً به عصب چسبیده است
- درآوردن ریشه بدون ریسک بالا شدنی نیست
اگر ریشه فاصله کافی از عصب داشته باشد، کشیدن کامل دندان کار معمول و درست است.
چطور تشخیص میدهیم؟
عکس رادیوگرافی معمولی برای این تصمیم کافی نیست. تصویر دوبعدی فقط نشان میدهد تصویر ریشه و مسیر عصب روی هم افتاده، ولی فاصله واقعیشان را نمیگوید.
اگر دندان خیلی عمیق نهفته باشد، اسکن سهبعدی (CBCT) لازم است. تصمیم درباره کرونکتومی را بر همین بررسی میگیریم.
ریشهای که میماند چه میشود؟
این پرتکرارترین نگرانی بیماران است. ریشه داخل استخوان میماند و در بیشتر موارد مشکلی نمیسازد، چون منبع پوسیدگی و التهاب، یعنی تاج، برداشته شده.
با این حال کنترل دورهای بخشی از این درمان است، نه انتخابی. جلسات کنترل را جدی بگیرید.
ریشه باقیمانده جابهجا میشود؟
در بخشی از بیماران، ریشه با گذشت زمان کمی از ناحیه عصب فاصله میگیرد. یکی از دلایلی که کنترل دورهای لازم است همین است.
اگر در آینده لازم شود درش بیاوریم، در آن موقعیت جدید ریسک کمتری از درآوردنش سر عمل اول دارد.
مراقبت بعد از جراحی
همان مراقبتهای جراحی دندان عقل، و سه مورد بیشترین اهمیت را دارند:
- از روز سوم محل جراحی را با سرنگ و سرم بشویید
- در سه روز اول تف نکنید
- رعایت این دو، لخته را حفظ میکند و جلوی عفونت و حفره خشک را میگیرد
جزئیاتش را در مطلب حفره خشک (Dry socket) بعد از کشیدن دندان نوشتهایم.
کِی تماس بگیرید؟
- بیشتر شدن ورم و درد بعد از سه روز
- خونریزی فعال بعد از جراحی
- باقی ماندن بیحسی لب تا روز بعد از جراحی
اگر بیحسی پیش بیاید؟
هدف کرونکتومی دقیقاً جلوگیری از همین است. ولی اگر پیش بیاید، معمولاً حدود شش ماه طول میکشد و با دارو در ماه اول و بعد لیزر کمتوان دیود پیگیری میشود.
در مطلب بیحسی لب بعد از جراحی دندان عقل نوشتهایم.
جمعبندی
کرونکتومی روشی هدفمند برای یک شرایط خاص است: وقتی ریشه دندان عقل عمیقاً به عصب چسبیده و درآوردنش شدنی نیست. فقط تاج را برمیداریم و ریشه را میگذاریم تا جلوی آسیب عصبی گرفته شود.
انتخابش اسکن سهبعدی میخواهد و پیگیری بعدش بخشی از درمان است.
شرح کامل آن در صفحه جراحی دندان عقل روی عصب فک آمده.
سوالات متداول
ریشه باقیمانده عفونت میکند؟
در بیشتر موارد خیر، چون تاج که منبع پوسیدگی و التهاب است برداشته شده. کنترل دورهای برای همین پیگیری انجام میشود.
کرونکتومی برای همه دندانهای عقل انجام میشود؟
خیر. روش پیشفرض نیست و فقط وقتی مطرح میشود که ریشه عمیقاً به عصب چسبیده و درآوردنش بدون ریسک بالا شدنی نیست.
درد و نقاهتش با کشیدن معمولی فرق دارد؟
مراقبتها همان مراقبتهای جراحی دندان عقل است: شستوشو از روز سوم و تف نکردن در سه روز اول.
اگر ریشه بعداً مشکل ساخت؟
در جلسات کنترل بررسی میکنیم و اگر لازم شد، درباره درآوردنش تصمیم میگیریم.
این روش را همهجا انجام میدهند؟
انتخابش اسکن سهبعدی و تجربه در جراحی دندان عقل نزدیک عصب میخواهد. این را در جلسه مشاوره بپرسید.
مطالب مرتبط
برای مشاوره تخصصی و تعیین طرح درمان مناسب، با ما در تماس باشید.
درخواست نوبت