حفره خشک (Dry socket) بعد از کشیدن دندان؛ چرا پیش میآید و چطور جلویش را بگیریم
حفره خشک دردناکترین عارضه رایج بعد از کشیدن دندان است و تقریباً همیشه قابل پیشگیری. اینجا گفتهایم چرا پیش میآید و کدام دو کار ساده بیشترین نقش را در جلوگیری از آن دارند.
نوشته و بازبینیشده توسط
دکتر نرگس مطلوبیمتخصص جراحی دهان، فک و صورت، استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی
بورد تخصصی جراحی فک و صورت، دانشگاه علوم پزشکی تهران
آخرین بازبینی علمی: ۱۴ شهریور ۱۴۰۵
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و مشاوره حضوری نیست. انتخاب روش درمان به شرایط اختصاصی هر بیمار بستگی دارد.
اگر درد شما بعد از کشیدن دندان بهجای کم شدن، از روز سوم به بعد بیشتر شده، احتمال حفره خشک هست.
خبر خوب اینکه این عارضه در بیشتر موارد با دو کار ساده قابل پیشگیری است، و بیماران معمولاً دقیقاً همان دو کار را رعایت نمیکنند.
لخته چه نقشی دارد؟
بعد از کشیدن دندان، در حفرهای که میماند یک لخته خون تشکیل میشود. این لخته یک اتفاق جانبی نیست؛ پوشش محافظ محل جراحی است.
لخته سه کار میکند: از استخوان و انتهای عصب در برابر هوا، غذا و باکتری محافظت میکند، بستر ترمیم بافت را فراهم میکند، و نمیگذارد آلودگی به عمق حفره برود.
حفره خشک یعنی از دست رفتن این لخته قبل از اینکه ترمیم بهاندازه کافی جلو رفته باشد. نتیجهاش این است که استخوان و انتهای عصب لخت میمانند، و برای همین درد آن شدید است.
دو کاری که بیشترین اهمیت را دارند
۱. سه روز اول تف نکنید
مکشی که موقع تف کردن ایجاد میشود، لخته را از جایش میکند. همین اثر مکش در استفاده از نی و در کشیدن سیگار هم هست.
اگر لازم شد آب دهانتان را خارج کنید، بهجای تف کردن بگذارید آرام از دهان بیرون بیاید.
۲. از روز سوم با سرنگ و سرم بشویید
نکته کلیدی این جمله «از روز سوم» است. شستوشوی زودتر همان لختهای را که باید حفظ شود از بین میبرد.
از روز سوم، شستوشو با سرنگ و سرم کمک میکند ناحیه تمیز بماند و باقیمانده غذا بیرون بیاید.
رعایت این دو مورد لخته و بهداشت زخم را حفظ میکند و جلوی عفونت و حفره خشک را میگیرد.
بقیه مراقبتها
- کمپرس سرد در ساعات اول
- غذای نرم و خنک در روزهای اول
- دست نزدن به ناحیه با زبان یا مسواک در روز اول
- مصرف داروها طبق دستور
- سیگار نکشیدن در دوره بهبودی، هم به خاطر مکش و هم چون خونرسانی بافت را کم میکند
علائمی که باید جدی گرفت
- بیشتر شدن ورم و درد بعد از سه روز. مهمترین نشانه همین است؛ روند طبیعی کم شدن تدریجی درد است.
- خونریزی فعال بعد از جراحی
- بوی بد مداوم در دهان همراه با درد
- باقی ماندن بیحسی لب تا روز بعد از جراحی، که موضوع جداگانهای است و در مطلب بیحسی لب بعد از جراحی دندان عقل نوشتهایم
در این موارد بهجای منتظر ماندن تماس بگیرید. حفره خشک قابل درمان است و درمانش هم ساده، ولی تشخیص لازم دارد.
چه چیزی احتمالش را بیشتر میکند؟
- سیگار
- جراحی سختتر، مثل دندان عقل نهفته
- بهداشت ضعیف دهان قبل از جراحی
- بیتوجهی به دستورهای بعد از عمل، بهویژه در سه روز اول
چرا سه روز اول اینقدر مهم است؟
چون در همین بازه لخته هنوز شکننده است و بافت بهاندازه کافی ترمیم نشده. بعد از آن ناحیه مقاومتر است و مراقبتها سادهتر میشوند.
خیلی از بیماران روز دوم که درد کم شده فکر میکنند مشکل تمام شده و مراقبتها را رها میکنند. عارضه معمولاً از همینجا شروع میشود.
چرا درد حفره خشک با مسکن خوب نمیشود؟
چون منشأ درد لخت ماندن استخوان و انتهای عصب است، نه التهاب معمولی بعد از جراحی. مسکن روی این نوع درد اثر محدودی دارد.
برای همین دردی که از روز سوم به بعد شروع یا بیشتر میشود، نشانهای است که باید بررسی شود، نه چیزی که با دوز بیشتر دارو حل شود.
جمعبندی
حفره خشک نتیجه از دست رفتن زودهنگام لخته است و دردی دارد که با مسکن معمولی بهسختی کنترل میشود.
دو کار بیشترین نقش را در پیشگیری دارند: سه روز اول تف نکنید، و شستوشو با سرنگ و سرم را از روز سوم شروع کنید، نه زودتر.
اگر درد شما بعد از روز سوم بیشتر شد، منتظر نمانید.
جراحی دندان عقل را در صفحه جراحی دندان عقل روی عصب فک کامل توضیح دادهایم.
سوالات متداول
حفره خشک چطور درمان میشود؟
درمانش ساده است، ولی تشخیص و اقدام در مطب میخواهد. خوددرمانی و گذاشتن هر چیزی داخل حفره توصیه نمیشود.
برای همه پیش میآید؟
خیر. احتمالش با سیگار، جراحی سختتر مثل دندان عقل نهفته، و بیتوجهی به دستورهای سه روز اول بیشتر میشود.
چرا شستوشو باید از روز سوم باشد؟
چون قبل از آن، شستوشو همان لختهای را که باید حفظ شود از بین میبرد. زمانبندی اینجا به اندازه خود کار مهم است.
با نی نوشیدن اشکال دارد؟
بله. مکش نی همان اثری را دارد که تف کردن دارد و میتواند لخته را بکند.
تا کی باید غذای نرم بخورم؟
در روزهای اول. برنامه دقیقش را در پایان جراحی به شما میدهیم و به نوع جراحی بستگی دارد.
اگر دهانم بوی بد گرفت؟
بوی بد مداوم همراه با درد یکی از نشانههایی است که باید بگویید.
مطالب مرتبط
برای مشاوره تخصصی و تعیین طرح درمان مناسب، با ما در تماس باشید.
درخواست نوبت