پیوند استخوان فک بدون جراحی لگن
برداشتن استخوان از لگن برای پیوند فک روشی قدیمی است. اینجا گفتهایم امروز پیوند وسیع چطور انجام میشود، چند مرحله دارد و چرا دیگر لازم نیست جراحی دومی روی لگن انجام شود.
نوشته و بازبینیشده توسط
دکتر نرگس مطلوبیمتخصص جراحی دهان، فک و صورت، استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی
بورد تخصصی جراحی فک و صورت، دانشگاه علوم پزشکی تهران
آخرین بازبینی علمی: ۱۴ شهریور ۱۴۰۵
این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و مشاوره حضوری نیست. انتخاب روش درمان به شرایط اختصاصی هر بیمار بستگی دارد.
خیلی از کسانی که سالها پیش دندانشان را از دست دادهاند، وقتی برای ایمپلنت میآیند میشنوند که استخوان کافی ندارند. سؤال بعدی معمولاً این است: یعنی باید از لگنم استخوان بردارند؟
جواب امروز در بیشتر موارد نه است.
چرا استخوان آب میرود؟
استخوان فک با نیرویی که از ریشه دندان به آن میرسد زنده میماند. وقتی دندان کشیده میشود آن نیرو قطع میشود و استخوان آن ناحیه کمکم تحلیل میرود، یعنی حجمش کم میشود.
هرچه از کشیدن دندان بیشتر گذشته باشد، این تحلیل بیشتر است. برای همین کسی که ده سال پیش دندانش را از دست داده، معمولاً شرایطی متفاوت با کسی دارد که همین امسال دندانش کشیده شده.
روش قدیمی: برداشتن از لگن
قدیمها وقتی پیوند وسیع لازم بود، از لگن بیمار استخوان برمیداشتند. یعنی:
- یک جراحی اضافه در جایی جدا از دهان
- محل زخم دوم و درد ناحیه لگن
- نقاهت طولانیتر و محدودیت در راه رفتن
این روش قدیمی است. امروز در بیشتر موارد جایگزین بهتری داریم.
روش امروز: استخوان پیوندی آماده
امروز از استخوان پیوندی آماده استفاده میکنیم که جراحی روی لگن را حذف میکند. کل کار در دهان انجام میشود.
مزیتش برای شما روشن است: یک محل جراحی بهجای دو تا، و حذف نقاهت مربوط به لگن.
مسیر درمان و زمان واقعیاش
این زمانبندی مال مواردی است که پیوند وسیع لازم باشد:
- مشاوره، معاینه و اسکن سهبعدی. حجم استخوان را دقیق اندازه میگیریم و مسیر عصب و وضعیت سینوس را مشخص میکنیم.
- جراحی پیوند وسیع با استخوان پیوندی آماده.
- حدود شش ماه بعد: ایمپلنت را میگذاریم.
- حدود چهار ماه بعد: روکشها را میسازیم و نصب میکنیم.
- پیگیری بلندمدت و آموزش مراقبت روزانه.
در موارد سادهتر که پیوند وسیع لازم نیست، مسیر کوتاهتر است.
چرا اینقدر طول میکشد؟
پرتکرارترین سؤال همین است. فاصله بین مراحل، زمانی است که استخوان لازم دارد تا جوش بخورد و قابل کوتاه کردن نیست.
گذاشتن ایمپلنت در بستری که هنوز آماده نشده، احتمال شکست را بالا میبرد. صبر در این مرحله بخشی از درمان است، نه تأخیر در آن.
چرا نمیشود همهچیز را یکجا انجام داد؟
این پرتکرارترین درخواست بیماران است و جوابش به زیستشناسی استخوان برمیگردد، نه به برنامهریزی مطب.
استخوان پیوندی زمان لازم دارد تا به استخوان زنده تبدیل شود و بتواند نیرو تحمل کند. قبل از آن، ایمپلنت روی چیزی مینشیند که هنوز آماده نیست.
گزینههای دیگر بازسازی
بسته به شرایط، روشهای دیگری هم مطرح میشوند:
- لیفت سینوس (Sinus lift) در فک بالا و دندانهای عقب، وقتی سینوس فضای عمودی کافی نگذاشته. در مطلب لیفت سینوس چیست و کِی لازم میشود؟ توضیح دادهایم.
- ایمپلنت سابپریوستال (Subperiosteal implant)، نوعی ایمپلنت که وقتی حجم استخوان برای ایمپلنت معمولی کافی نیست مطرح میشود.
انتخاب بینشان را بعد از اسکن سهبعدی انجام میدهیم.
طراحی دیجیتال و گاید جراحی
طراحی دیجیتال و گاید جراحی (surgical guide)، یعنی قالبی که سر عمل مسیر دقیق مته را مشخص میکند، به تعیین دقیقتر جای ایمپلنت کمک میکند. این روش هزینه بیشتری دارد و در جلسه مشاوره دربارهاش با هم تصمیم میگیریم.
در طول درمان بیدندان میمانم؟
در بیشتر موارد برای همین دوره یک راهحل موقت در نظر میگیریم. همان جلسه اول مطرحش کنید تا از ابتدا در برنامه دیده شود.
برای جلسه اول چه بیاورم؟
عکسهای رادیولوژی موجود و لیست داروهایتان. اگر داروی پوکی استخوان میخورید حتماً بگویید؛ دلیلش را در مطلب با دیابت، سیگار یا داروی پوکی استخوان میشود ایمپلنت گذاشت؟ نوشتهایم.
جمعبندی
کم بودن استخوان در بیشتر موارد مانع ایمپلنت نیست، ولی مسیر درمان را چند مرحلهای و طولانیتر میکند. برداشتن استخوان از لگن روشی قدیمی است که امروز با استخوان پیوندی آماده جایگزین شده.
تصمیم نهایی را بعد از معاینه و اسکن سهبعدی میگیریم. شرح کامل آن در صفحه درمانهای پیچیده ایمپلنت آمده.
سوالات متداول
پیوند استخوان درد دارد؟
جراحی با بیحسی انجام میشود. ناراحتی بعدش معمولاً قابل کنترل است و برایش برنامه دارویی میدهیم.
استخوان پیوندی از کجا میآید؟
از استخوان پیوندی آماده استفاده میکنیم که جراحی برداشت از لگن را حذف میکند. جزئیات نوعش را در جلسه مشاوره توضیح میدهیم.
اگر پیوند نگیرد چه میشود؟
وضعیت ناحیه را در جلسات کنترل میبینیم. اگر بازسازی بهاندازه کافی جلو نرفته باشد، برنامه را بازنگری میکنیم و این تصمیم قبل از گذاشتن ایمپلنت گرفته میشود.
در این شش ماه بیدندان میمانم؟
در بیشتر موارد راهحل موقت در نظر میگیریم. همان اول مطرحش کنید.
سیگار روی پیوند اثر دارد؟
بله. سیگار خونرسانی بافت را کم میکند و ترمیم را کند میکند. تا یک بسته در روز با بهداشت خوب مانع درمان نیست، ولی کم کردنش را توصیه میکنیم.
داروی پوکی استخوان چطور؟
شکل تزریقی مثل زومتا ممنوعیت دارد و شکل خوراکی باید شش ماه قبل از جراحی قطع شود.
مطالب مرتبط
برای مشاوره تخصصی و تعیین طرح درمان مناسب، با ما در تماس باشید.
درخواست نوبت